ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ

Osteoporosis

Τι είναι οστεοπόρωση

Η οστεοπόρωση είναι μια νόσος που χαρακτηρίζεται από χαμηλές τιμές οστικής πυκνότητας και ίδια ποιότητα οστού. Είναι μια ποσοτική αλλοίωση και όχι τόσο ποιοτική. Εμφανίζεται γενικά και εξελίσσεται χωρίς ιδιαίτερα συμπτώματα. Γίνεται συχνά αντιληπτή όταν πλέον προκύψει κάποιο κάταγμα, συχνότερα στη σπονδυλική στήλη, στο ισχίο και στην πηχεοκαρπική άρθρωση.
Πολύ εύστοχα έχει χαρακτηρισθεί ως η σιωπηλή επιδημία της εποχής μας. Οδηγεί αναπόφευκτα κάποια στιγμή σε πόνο, οστική ανεπάρκεια και αστοχία των οστών και κατά συνέπεια σε πολλαπλές επιπλοκές απότοκο των καταγμάτων που αναπτύσσονται.Η οστική μας υγεία είναι άριστη μέχρι περίπου τα 30 μας όπου και παρατηρείται το μέγιστο του οστικού μας backup. Με το πέρασμα των χρόνων αρχίζει μια σταδιακή φθορά, αλλά δεν θα εμφανίσουμε όλοι οστεοπόρωση.Στην μέση λοιπόν ηλικία, οι γυναίκες αρχίζουν να εμφανίζουν μεγαλύτερη πιθανότητα εκδήλωσης της νόσου γιατί χάνουν την ορμονική θωράκιση που τους παρέχουν τα οιστρογόνα. Δεν είναι παρόλα αυτά ο μοναδικός παράγοντας.Η οστεοπόρωση μπορεί να εκδηλωθεί σε οποιαδήποτε ηλικία και στα δύο φύλα. Επομένως, είναι απαραίτητο να επενδύουμε στη δόμηση γερών οστών κατά τη διάρκεια της ζωής μας και να προσπαθήσουμε να διατηρήσουμε την οστική μάζα σε μεγαλύτερες ηλικίες.Η οστική μας υγεία είναι άριστη μέχρι περίπου τα 30 μας όπου και παρατηρείται το μέγιστο του οστικού μας backup. Με το πέρασμα των χρόνων αρχίζει μια σταδιακή φθορά, αλλά δεν θα εμφανίσουμε όλοι οστεοπόρωση. Στην μέση λοιπόν ηλικία, οι γυναίκες αρχίζουν να εμφανίζουν μεγαλύτερη πιθανότητα εκδήλωσης της νόσου γιατί χάνουν την ορμονική θωράκιση που τους παρέχουν τα οιστρογόνα. Δεν είναι παρόλα αυτά ο μοναδικός παράγοντας. Η οστεοπόρωση μπορεί να εκδηλωθεί σε οποιαδήποτε ηλικία και στα δύο φύλα. Επομένως, είναι απαραίτητο να επενδύουμε στη δόμηση γερών οστών κατά τη διάρκεια της ζωής μας και να προσπαθήσουμε να διατηρήσουμε την οστική μάζα σε μεγαλύτερες ηλικίες.

Σημασία και επιπτώσεις στη δημόσια υγεία

Η αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της δημόσιας υγείας αφού πρόκειται για μια συχνότατη πάθηση και οι επιπτώσεις καθώς και οι επιπλοκές της έχουν ιδιαίτερο κοινωνικο-οικονομικό αντίκτυπο στις οικογένειες των ασθενών, στο σύστημα υγείας και στην εθνική οικονομία.Η κύρια κλινική εκδήλωση της οστεοπόρωσης είναι τα κατάγματα ευθρυπτότητας (χαμηλής ενέργειας), κατάγματα που συμβαίνουν μετά από ελαφρού βαθμού τραυματισμό, όπως είναι η πτώση από την όρθια θέση. Περίπου στο 40% των περιπτώσεων τα οστεοπορωτικά κατάγματα αφορούν τους σπονδύλους, 20% τον αυχένα του μηριαίου οστού, 20% την κερκίδα και 20% διάφορα άλλα οστά. Αν και η οστεοπόρωση γενικά θεωρείται ως πάθηση των γυναικών, ωστόσο, όπως ήδη αναφέρθηκε παραπάνω, η οστεοπόρωση προσβάλλει και τους άνδρες.

Έχει μάλιστα διαπιστωθεί ότι το 30% των οστεοπορωτικών καταγμάτων του αυχένα του μηριαίου οστού και το 20% των οστεοπορωτικών καταγμάτων των σπονδύλων συμβαίνουν στους άνδρες. Η ανδρική οστεοπόρωση γενικά διαλάθει της προσοχής μας συχνά γιατί γενικά υποτιμάται από τον πληθυσμό.Ο κίνδυνος των καταγμάτων του ισχίου, των σπονδύλων αλλά και της κερκίδας αυξάνει με την πρόοδο της ηλικίας τόσο στις γυναίκες, όσο και στους άνδρες. Έχει μάλιστα υπολογιστεί ότι ο κίνδυνος οστεοπορωτικού κατάγματος στις γυναίκες ηλικίας 50 ετών και πάνω είναι 40-50% και στους άνδρες 15-20%.

Επιπτώσεις Οστεοπόρωσης

Η θνησιμότητα για τα κατάγματα ισχίου και για τα συμπτωματικά κατάγματα σπονδύλων, εκείνα δηλαδή που καθίστανται κλινικά έκδηλα, είναι σημαντικά μεγαλύτερη σε σχέση με τη παρατηρούμενη θνησιμότητα σε άτομα του ίδιου φύλου και ηλικίας στο γενικό πληθυσμό. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός πως τον πρώτο χρόνο μετά από την εκδήλωση του κατάγματος, περίπου 20% των ασθενών με κάταγμα του ισχίου και 25% των ασθενών με κάταγμα σπονδύλων αποβιώνουν.

Το έτος 2000 στην Ευρωπαϊκή Ένωση (συνολικός πληθυσμός 379 εκατομμύρια άνθρωποι) υπολογίστηκε ότι συνέβησαν 3,79 εκατομμύρια οστεοπορωτικά κατάγματα και ότι το άμεσο κόστος των καταγμάτων αυτών (δαπάνες νοσηλείας, χειρουργικών επεμβάσεων και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης) ήταν περίπου 32 δισεκατομμύρια ευρώ.

Αίτια και φυσική ιστορία της οστεοπόρωσης

Καθοριστικό ρόλο στην κλινική ανάπτυξη της οστεοπόρωσης διαδραματίζουν οι κάτωθι παράγοντες :

Το ποσό της οστικής μάζας, που έχει ένα άτομο σε οποιαδήποτε ηλικία, είναι αποτέλεσμα δύο βασικών και αλληλένδετων κυτταρικών λειτουργιών, που πραγματοποιούνται συνεχώς μέσα στα οστά καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής, στα πλαίσια της λεγόμενης οστικής ανακατασκευής. Οι λειτουργίες αυτές είναι, πρώτον, η οστική απορρόφηση, που προηγείται και δεύτερον, η οστική παραγωγή που ακολουθεί. Η οστική απορρόφηση γίνεται από τα κύτταρα που λέγονται οστεοκλάστες και η οστική παραγωγή γίνεται από τα κύτταρα που λέγονται οστεοβλάστες.
Φυσιολογικά, μέχρι την ηλικία περίπου των 30 η οστική παραγωγή είναι μεγαλύτερη από την οστική απορρόφηση και έτσι η οστική μάζα αυξάνει συνεχώς και μάλιστα πιο πολύ στους άνδρες από ότι στις γυναίκες, για να φθάσει στην ηλικία αυτή των 30 στο μέγιστο επίπεδό της, που είναι γνωστό ως κορυφαία οστική μάζα. Κατά τα επόμενα 20 περίπου χρόνια η οστική απορρόφηση είναι ίση με την οστική παραγωγή τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες και επομένως η οστική μάζα παραμένει σταθερή. Μετά την ηλικία όμως των 45 ετών η εικόνα αρχίζει να αναστρέφεται. Η οστική απορρόφηση γίνεται μεγαλύτερη από την οστική παραγωγή και μάλιστα σε μεγαλύτερο βαθμό στις γυναίκες από ότι στους άνδρες λόγω της μειωμένης παραγωγής των οιστρογόνων και τελικά της εγκατάστασης της εμμηνόπαυσης περί την ηλικία περίπου των 50 ετών. Έτσι το αποτέλεσμα είναι μια “φυσιολογική” οστική απώλεια.

Παράγοντες ανάπτυξης οστεοπόρωσης

Ατομικό ιστορικό

Τρόπος ζωής

Συμπτώματα οστεοπόρωσης

Η οστεοπόρωση είναι μια σιωπηρή νόσος, δεν παρουσιάζει συμπτώματα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό σημαίνει ότι περνάνε αρκετά χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων η οστεοπόρωση συνεχώς χειροτερεύει από πλευράς απώλειας οστικής μάζας και διαταραχής της μικροαρχιτεκτονικής δομής των οστών, μέχρι να εμφανιστεί το πρώτο της σύμπτωμα, που είναι το κάταγμα. Η οστεοπόρωση είναι νόσος όλων των οστών και γι’ αυτό κατάγματα μπορεί να συμβούν σε διάφορες θέσεις του σκελετού, αλλά συνήθως συμβαίνουν στους σπονδύλους, στον αυχένα του μηριαίου οστού και στο αντιβράχιο. Πιο συγκεκριμένα, περίπου 40% των οστεοπορωτικών καταγμάτων αφορούν τη σπονδυλική στήλη, 20% τον αυχένα του μηριαίου οστού, 20% το αντιβράχιο και 20% διάφορα άλλα οστά. Τα κατάγματα του αυχένα του μηριαίου οστού και του αντιβραχίου συμβαίνουν πάντοτε μετά από έναν χαμηλής βίας τραυματισμό, όπως είναι η πτώση από την όρθια θέση, ενώ συνοδεύονται πάντοτε από πόνο. Αντίθετα, τα σπονδυλικά κατάγματα συμβαίνουν συχνά χωρίς να προηγηθεί τραυματισμός και αρκετές φορές δεν συνοδεύονται από πόνο στη ράχη ή στη μέση παρά μονάχα από ένα ελαφρύ αίσθημα καύσου. Απώλεια ύψους και κύφωση αποτελούν όψιμες εκδηλώσεις της οστεοπόρωσης και οφείλονται σε σπονδυλικά κατάγματα.

Διάγνωση οστεοπόρωσης

Η διάγνωση της οστεοπόρωσης δεν κατοχυρώνεται με την γνωστή τακτική να σταλεί μια μέτρηση οστικής πυκνότητας. Μάλιστα σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες απαιτούνται όχι μία αλλά δύο μετρήσεις μία στο μη επικρατούν ισχίο και μία στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης με ορισμένους περιορισμούς. Είναι μια εξέταση που μας επιτρέπει να ορίσουμε το βαθμό της αντοχής του οστού (ΒΜD). Διενεργείται με ειδικά μηχανήματα εντελώς ανώδυνα και ακίνδυνα. Η μέτρηση αυτή διέπεται από κάποιους κανόνες για το σε ποια ηλικία είναι σωστό να πραγματοποιείται σε άνδρες και γυναίκες. Είναι εντελώς ανώδυνη, δεν χρειάζεται για να γίνει καμιά απολύτως προετοιμασία και μπορεί να γίνει ακόμα και σε παιδιά αλλά και σε εγκύους.Η διάγνωση πλαισιώνεται με τη λήψη σωστού ιστορικού, με τη λήψη δείγματος αίματος και ούρων για διενέργεια βιοχημικού ελέγχου κάποιων παραμέτρων και με μια πλάγια λήψη της θωρακο-οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης.

Η θεραπεία της οστεοπόρωσης δεν μπορεί να πετύχει πλήρη αναπλήρωση της οστικής μάζας, ούτε αποκατάσταση της διαταραγμένης μικροαρχιτεκτονικής δομής των οστών και φυσικά δεν μπορεί να αναιρέσει τις σοβαρές συνέπειες των οστεοπορωτικών καταγμάτων, που μπορεί να έχουν ήδη συμβεί. Όλα αυτά βέβαια υπογραμμίζουν τη μεγάλη σημασία της πρωτογενούς κυρίως αλλά και της δευτερογενούς πρόληψης της νόσου.

Ωστόσο, πρέπει να τονιστεί ότι σήμερα υπάρχουν θεραπευτικές δυνατότητες για την οστεοπόρωση και ότι με την κατάλληλη εφαρμογή τους μπορεί να επιτευχθούν:

Σήμερα υπάρχουν πολλά φάρμακα για την θεραπεία της οστεοπόρωσης τα οποία είτε αυξάνουν την οστική παραγωγή είτε αναστέλλουν την οστική απορρόφηση.

Αγωγή οστεοπόρωσης

Είναι αυτονόητο ότι το θεραπευτικό πρόγραμμα, που θα εφαρμοστεί σε ένα συγκεκριμένο ασθενή με οστεοπόρωση, δηλαδή ποιο φάρμακο από τα παραπάνω θα χρησιμοποιηθεί και αν το φάρμακο αυτό θα συνδυαστεί ή όχι και με ασβέστιο ή/και βιταμίνη D, καθορίζεται από το θεράποντα γιατρό με βάση τα κλινικά δεδομένα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου ασθενούς.

Στο Ιατρείο Orthopaedia Health & Wellness Clinics εφαρμόζεται εξατομικευμένη προσέγγιση της οστεοπόρωσης για τον κάθε ασθενή, υπό την αιγίδα και μέσω της πλατφόρμας του Ελληνικού Ιδρύματος Οστεοπόρωσης (ΕΛΙΟΣ), εδώ και πολλά συναπτά έτη υπό την διεύθυνση του Καθηγητή Γ. Λυρίτη.

Ο Ιατρός Γιώργος Ε. Χατζημαρκάκης κατέχει Τίτλο Μεταπτυχιακών Σπουδών στα Μεταβολικά Νοσήματα των Οστών του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και με περηφάνεια και αγάπη ακολουθεί τις κατευθυντήριες οδηγίες του ΕΛΙΟΣ, παραμένοντας πάντα ενήμερος ως προς τις τελευταίες εξελίξεις στον χώρο της οστεοπόρωσης.

Medical Doctor
George Emanuel Chatzimarkakis MD MSc

Newsletter

Κάντε εγγραφή με το email σας